*  Strona główna

 *  Herby

 *  Forum Dyskusyjne

 *  Drzewo genealogiczne

 *  WIĘŹNIOWIE PAWIAKA 

 *  Dachau   

 *  Inne listy

 *  TOP RODZINA

 *  Strony Domowe

 *  STANGEN-Katalog Stron

 *  Stankiewicz.

Za ramy chronologiczne ustalam daty od 753r. p.n.e. do 476 r. po Chrystusie. Są to daty od początku istnienia państwa rzymskiego do upadku Zachodniego Cesarstwa.

               W okresie królewskim Rzym przeżywał swój czas rozwoju oraz czas stawania się jedną z największych potęg. Już w IV w. p.n.e. narzucił swoje zwierzchnictwo Lacjum. Najważniejszą rolę w Rzymie odgrywał król, który musiał liczyć się ze zdaniem zgromadzenia narodowego oraz z głosem senatu. W skład senatu wchodziły rody arystokratyczne.

W 509 roku p.n.e. stała się jednak rzecz, która była momentem przełomu w historii Rzymu. Ostatni król Tarkwiniusz Pyszny został wygnany z kraju, a jego miejsce przejęli dwaj konsulowie. Byli to urzędnicy wybierani przez zgromadzenie spośród grupy arystokratów.

W VI w. przeprowadzono po raz pierwszy reformę polityczną, a walka o władzę miedzy arystokracją wprowadziła Rzym w czasy Republiki.   

               W Republice rzymskiej najwyższą władzę sprawował lud rzymski. Urzędy były wybierane na zgromadzeniu, w którym mogli uczestniczyć wszyscy obywatele. Odbywało się głosowanie, na którym jeden głos oznaczał głos jednej centurii. W Rzymie były urzędy kolegialne. Na czele państwa stali dwaj konsulowie. Posiadali władzę wykonawczą oraz prawo veta w senacie. Mieli oni swoich pomocników jakimi byli pretorzy.

Pretorzy sprawowali władzę podczas nieobecności konsulów. Pełnili funkcję porządkową, tzn. dbali o porządek publiczny oraz sądownictwo karne i cywilne.

Cenzorzy byli odpowiedzialni za majątkowy spis ludności oraz za sporządzenie list senatorów. Mogli także wyznaczać wysokości ceł i podatków.

Trybuni ludowi pilnowali interesów plebsu- najniższej warstwy społecznej. Zwoływali zgromadzenia, mieli prawo veta, a także mogli aresztować urzędników.

Edylowie zajmowali się pilnowaniem porządku publicznego. Byli odpowiedzialni za organizację igrzysk.

Ostatnia grupa urzędnicza- kwestorzy odpowiedzialni byli za sprawy funduszu państwa. Nadzwyczajną funkcją urzędniczą była rola dyktatora. Sprawował on władzę w sytuacjach kryzysowych, najdłużej pół roku i do zakończenia powierzonego mu zadania. Aby można było zostać urzędnikiem trzeba było mieć ukończone od 27-30 lat oraz odbytą służbę wojskową. Byli urzędnicy, którzy przeszli przez wszystkie szczeble urzędnicze, zasiadali w senacie. W senacie panowała wolność słowa i na jego posiedzeniach dyskutowano o najważniejszych sprawach państwa, a także rozważano zgłoszone kwestie.

Po burzliwych rządach Grakchów zauważamy, że w państwie rzymskim nastąpił rozłam. Powstały dwie sprzeczne sobie „partie”. Optymaci, do której należało większość ludności solidaryzującej się z zabójcami Grakchów; oraz popularzy. Po zaciętych „walkach” miedzy obiema stronnictwami ostateczne zwycięstwo przypadło optymaci na czele z Sullą. Przed swoją śmiercią Sulla przekazał władzę zrzekając się pozycji władcy. Niestety nie przyniosło to świetlnego efektu. W państwie roiło się od walk o władzę. Chaos ten doprowadził do ustanowienia w Republice jednowładztwa. W czasach Republiki, Rzymianie mogą pochwalić się jeszcze jednym osiągnięciem. Jest to spis XII tablic. Był to spis obowiązującego prawa zwyczajowego. Spisano go w 450 r. p.n.e. Na ich podstawie dokonywano bezlitosnego ściągania podatków z prowincji, ale mimo to panowała powszechna tolerancja. Powstały podziały terytorialne na prowincje zewnętrzne, które podlegały bezpośrednio cesarzowi, oraz wewnętrzne, które to podlegały senatowi.

Okres Cesarstwa został zapoczątkowany przez cesarza Augusta. Był to czas pryncypatu. Podstawą władzy była armia. Na początku wojsko pełniło swoje obowiązki poza terytorium Imperium, ponieważ w samym centrum nie mogło stacjonować. Za sprawy porządkowe oraz ochronę cesarza byli odpowiedzialni pretorianie. Ich przywódcami stało się dwóch prefektów pretorium, którzy wraz z szefami administracji zyskiwali coraz większe poparcie. Mimo iż panowała władza absolutna skupiona w rękach jednego władcy, w państwie nadal istniał senat. Miał on jednak nieco inną rolę. Cesarz rezygnował z możliwości kontroli senatu. Obok senatorów, pretorów i szefów administracji wysoko odznaczali się ekwici. Mogli oni za swoje zasługi uzyskać od cesarza jedną z najwyższych nagród jaką było wpisanie na listę senatorów. Było to ogromne wyróżnienie. Za panowania Augusta  doszło do romanizacji prowincji.

W 212 r. p.n.e. zostało nadane obywatelstwo rzymskie całemu Imperium.

Patrząc na władzę cesarza, jego droga do zdobycia władzy była podzielona na kilka szczeblów.

Po pierwsze nowy cesarz musiał przejść etap aklamacji, czyli obwołania go prawowitym władcą przez żołnierzy. Następnie senat uchwalał przyznanie mu godności, co dawało mu już pełną władzę w państwie. Po uchwałach senatu zbierało się zgromadzenie, które zatwierdzało postanowienie senatu. Władza nie była dziedziczna, lecz w większości przypadków i tak po skończonej władzy jednego cesarza na jego miejscu zasiadał ktoś z jego rodziny. Teoretycznie po śmierci władcy o jego urząd mogli ubiegać się pretorianie.

System władzy cesarskiej działał raczej bez zarzutów. Mimo podpisania dokumentu Pax Romana (brak wojen domowych) doszło do kryzysu Rzymu. Już w III w. cesarstwo stało się państwem biurokratycznym. Cesarze stracili na znaczeniu- zaczęli rządzić jako bogowie. Rozpowszechnił się kult władcy. Rzym wkroczył w epokę dominatu. Za panowania Dioklecjana wprowadzono system współrządów (rządy kilku cesarzy w tym samym czasie, lecz w różnych miejscach). Rolnicy, których podatki stanowiły podporę finansową państwa, a także ci co je ściągali zostali „przypisani do listy zawodów” wraz z obowiązkiem dziedziczenia. Niestety wzmocnienie państwa nie trwało długo.  Powstał podział cesarstwa na Cesarstwo Zachodnie ze stolicą w Rzymie, oraz na Cesarstwo Wschodnie ze stolicą w Konstantynopolu. W IV w. p.n.e. doszło do wielu emigracji, co nazwane zostało „Wędrówką Ludów”. Doprowadziło to do końca epoki Cesarstwa.

Podsumowując pracę dotyczącą zmian ustrojowych w Rzymie od czasów królewskich do Cesarstwa widzimy znaczną ewolucję systemów. Organizacja władzy była od samego początku jednym z największych osiągnięć społeczeństwa rzymskiego. Jako jedyny kraj w Europie przeżywał tak wiele przemian politycznych. Mimo tego iż wydaje się, że najlepszym ze sposobów rządzenia powinno stać się cesarstwo to jednak był to początek końca politycznego systemu rządów Rzymu. Tak naprawdę żaden z omawianych ustrojów nie wypadł dobrze w skali całej epoki starożytnej. Zawsze brakowało dopracowania systemu. Brakowało także ludzi rozsądnych, którym lud rzymski mógłby zaufać w 100%.

Dzięki wielu przemianom politycznym historii Rzymu, doskonale widać, że nie wpłynęły one dobrze na kształt całego państwa. Przede wszystkim widać to w wielu kryzysach nie tylko na tle politycznym, ale także gospodarczym. Brak dobrej organizacji, dążenie do władzy armii lub osób mało zdolnych w sprawianiu jakichkolwiek urzędów doprowadzały do walk, kryzysów.

Na podstawie powyższych rozważań widać doskonale, że ustrojom rzymskim zawsze brakowało czegoś co by spowodowało trwałość ustroju, a eksperymentowanie z nimi doprowadziło do rozpadu Cesarstwa rzymskiego, a co za tym idzie końca Cesarstwa.

22 pażdziernika 2006 r.

 *  Ustroje polityczne w starożytności 

 *  Ewolucja ustroju rzymskiego 

 *  Zmiany w społeczeństwie rzymskim

 *  Przyczyny upadku Cesarstwa

 *  Uniwersalizm i partykularyzm